Projenin Hedefleri

Dilekçe hakkı kapsamında parlamentoya yapılan bireysel başvurular, tarihin her devrinde görülen en eski haklardan biridir. Dilekçe hakkının demokratik toplum düzeni içinde bir hak arama yolu olarak tanınması son derece önemlidir. Nitekim, dilekçe hakkı kullanılarak, mevcut düzenin işleyişindeki aksaklıklar gündeme getirilmekte ve şikayet edilen konuların vakit geçirilmeden düzeltilebilmesi mümkün olabilmektedir. Demokratik yönetimlerde dilekçe hakkının böylesine vazgeçilmez oluşu, dilekçe hakkının yönetilenlerin yönetime katılmasını ve yönetimi denetlemesini sağlamada çok önemli fonksiyonlara sahip olmasından kaynaklanmaktadır. Çünkü dilekçe hakkı; sorulara cevap almak suretiyle bilgi edinmeyi, şikayette bulunmak suretiyle denetlemeyi, dilek ve öneride bulunmak suretiyle de demokratik katılımı sağlayan haklardandır. Bu çerçevede dilekçe hakkı, siyasi bir denetim aracı olarak değerlendirilmesinin yanı sıra, doğrudan demokrasi aracı olarak da görülmekte ve toplumun yönetime katılmasını da sağlamaktadır. Gerçekten de parlamentoya sunulan dilekçeler, yönetimden kaynaklanan sorunların hangi noktalarda odaklaştığı, idari mercilerin ne gibi eksiklik ve aksaklıklarının bulunduğu, idari hizmetlerin yürütülmesinde bireylerin karşılaştığı sıkıntı ve sorunlar hakkında önemli bilgiler sunmakta ve demokratik, şeffaf ve katılımcı bir yönetimin gerçekleşmesine yardımcı olmaktadır.

Ülkemizde dilekçe hakkı, Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlığını taşıyan 74’üncü maddesinde yetkili makamlara ve TBMM’ye yapılan başvuruları kapsayacak şekilde düzenlenmiştir. Bir karışıklığa mahal vermemek adına Projede dilekçe hakkı çerçevesinde TBMM’ye yapılan başvurular, bireysel başvuru yolları olarak adlandırılmıştır.

Dilekçe hakkının asıl muhatabı olan parlamentolar, başvuruların incelenmesinde komisyon usulüne başvurmuşlardır. TBMM’de de bireysel başvuru yapılabilen ve bu başvuruları inceleyebilen toplam üç ihtisas komisyonu bulunmaktadır. Bunlardan Dilekçe Komisyonu, TBMM’nin en eski ve köklü komisyonlarından olup vatandaşlardan gelen dilek ve şikayetleri inceleyen başlıca komisyondur. İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu, 1990 yılında 3686 sayılı Kanunla kurulmuş olup, insan haklarının ihlale uğradığına dair iddialar ile ilgili başvuruları incelemek veya gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmekle görevlidir. Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu ise 2009 yılında 5840 sayılı Kanunla kurulmuş olup, görevlerinden birisi Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca havale edilen kadın erkek eşitliğinin ihlaline ve toplumsal cinsiyete dayalı ayrımcılığa dair iddialar ile ilgili başvuruları incelemek ve gerekli gördüğü hallerde ilgili mercilere iletmektir.

Ayrıca 2012 yılında 6328 sayılı Kanun ile idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve önerilerde bulunmak üzere TBMM’ye bağlı kamu tüzel kişiliğini haiz olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu, bireysel başvuru yolları açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu Projenin oluşturulmasının altında yatan en önemli sorunlar; TBMM’ye bireysel başvuru yollarının kamuoyunda yeterince bilinmemesi ile TBMM’ye yapılan bireysel başvuruların içeriğine ve usule ilişkin bilgi eksiklikleri nedeniyle başvuruların iade edilmesi veya düzeltilmek durumunda kalınması sonucunda uğranılan zaman ve emek kaybıdır.

Yukarıda bahsi geçen TBMM’ye bireysel başvurunun önemi ve uygulamada konu hakkında yaşanan sıkıntılar göz önünde bulundurulduğunda, bireysel başvuru yollarına ilişkin farkındalığın artırılması ve daha nitelikli ve mevzuata uygun başvuruların yapılması amacı çerçevesinde çeşitli hedefler belirlenmiştir. Proje ile öncelikle, sivil toplum kuruluşları ile TBMM arasındaki işbirliğini geliştirmek hedeflenmektedir. Bu çerçevede; sivil toplum kuruluşlarına, TBMM’ye ve Kamu Denetçiliği Kurumu’na bireysel başvuru yollarına ilişkin teori ve uygulamaya ilişkin eğitim verilmesi hedeflenmektedir. Ayrıca sivil toplum kuruluşlarının TBMM’ye bireysel başvuru konusunda uygulamada yaşadıkları sıkıntıları paylaşması suretiyle karşılıklı görüş alışverişinde bulunulması da Projenin hedefleri arasında yer almaktadır. Bunların yanı sıra TBMM’ye bireysel başvuru yolları konusunda çalışmaları bulunan akademisyenlerin Projeye dahil edilmesi ile Yasama Dergisinin bastırılacak iki özel sayısında konu ile ilgili makalelerin yayınlanması ve bu alandaki çalışmaların artırılması da hedefler arasında yer almaktadır.

Comments are closed.